Artykuły

Dieta zgodna z grupą krwi – prawda czy mit?

Wymyślono już mnóstwo różnych diet i ciągle powstają nowe. Koncepcja diety zgodnej z grupą krwi swego czasu święciła triumfy popularności, aktualnie musiała się usunąć w cień, ale nadal ma wierne grono swoich zwolenników, którzy bardzo ją sobie cenią.

Jakiś czas temu wyciągnięto z lamusa dietę zgodną z grupą krwi. „Wyciągnięto ją z lamusa”, gdyż koncepcja tej diety nie jest nowa. Została przedstawiona po raz pierwszy w 1996 r. przez Petera i Jamesa D’Adamo w książce pt. „Jedz zgodnie ze swoją grupą krwi” („Eat Right For Your Type”). Książka ta została przetłumaczona na 60 różnych języków, a na całym świecie sprzedano ponad 7 milionów egzemplarzy. Skoro koncepcja diety zgodnej z grupą krwi jest tak rozpowszechniona i bardzo wiele osób stosuje bądź stosowało ten sposób odżywiania, warto zadać sobie pytanie, czy faktycznie osoby z różną grupą krwi powinny odżywiać się w odmienny sposób? Czy dostosowanie swojego sposobu odżywiania do posiadanej grupy krwi korzystnie wpływa na zdrowie i samopoczucie i chroni przed chorobami? Zanim postaram się odpowiedzieć na te pytania, przedstawię, na czym polega omawiana dieta.

 

Koncepcja diety zgodnej z grupą krwi D’Adamo

Koncepcja D’Adamo opiera się na przekonaniu, że dla każdej grupy krwi istnieje specyficzny sposób odżywiania, który stosowali nasi przodkowie i który wpływa korzystnie na nasze zdrowie i zmniejsza ryzyko zapadnięcia na choroby przewlekłe, szczególnie układu sercowo-naczyniowego i nowotwory. Zgodnie z tą koncepcją razem z genami zawierającymi informacje o grupie krwi odziedziczyliśmy od naszych przodków zapisane w DNA informacje o ich zachowaniach żywieniowych i diecie, które mają na nas wpływ obecnie. Autorzy uważają, że osoby z różnymi grupami krwi w odmienny sposób przyswajają żywność, dlatego powinny odżywiać się w określony sposób charakterystyczny dla ludzi w czasach prehistorycznych.

Według autorów grupa krwi 0 jest grupą krwi naszych przodków, stąd dieta osób z tą grupą krwi powinna obfitować w białko zwierzęce i być uboga w produkty zbożowe, podobnie jak w epoce zbieracko-łowieckiej.

Przeciwnie jest w przypadku osób z grupą krwi A. Powinny one stosować dietę wegetariańską bogatą w produkty zbożowe, warzywa i owoce, gdyż ta grupa krwi wyewoluowała, gdy ludzie zaczęli osiedlać się na terenach rolniczych.

Zgodnie z tą koncepcją, grupa krwi B rozwinęła się u plemion koczowniczych, dlatego osoby z tą grupą powinny spożywać dużo produktów mlecznych, z ograniczeniem innych grup produktów.

Natomiast dla osób z grupą krwi AB właściwa jest dieta pośrednia między tą dla typów A i B przy czym zalecanym źródłem białka zwierzęcego są jaja i ryby.

Ponadto w tej koncepcji uważa się, że w pewnych produktach spożywczych występują specyficzne białka tzw. lektyny, które mogą powodować aglutynację (czyli zlepianie się czerwonych krwinek; to zjawisko uniemożliwia przetaczanie krwi między grupami), jeżeli są spożywane przez osobę z „niepasującą” grupą krwi.

 

Co na to badania naukowe?

Istnieje bardzo niewiele doniesień naukowych na temat tej diety. W opublikowanym w 2014 roku badaniu grupa naukowców z Uniwersytetu w Toronto postanowiła sprawdzić, czy stosowanie diety zgodnej z grupą krwi wpływa na ryzyko chorób sercowo-naczyniowych i czy występują jakieś zależności między grupą krwi i sposobem odżywiania. W badaniu tym wzięło udział 1455 uczestników, u których oceniano parametry takie jak: BMI (Body Mass Index, indeks masy ciała, który pokazuje zależność między masą ciała a wysokością; prawidłowy mieści się w granicach 18,5-24,9), ciśnienie krwi, obwód talii, profil lipidowy krwi, poziom insuliny (hormonu odpowiedzialnego za zmniejszenie poziomu glukozy we krwi) czy poziom glukozy. Naukowcy oceniali, na ile dieta uczestników odpowiada założeniom diety zgodnej z ich grupą krwi i na tej podstawie wnioskowali o zależnościach między dietą i badanymi parametrami. Im bardziej sposób żywienia odpowiadał założeniom tej diety, tym obserwowane zależności były silniejsze.

Zaobserwowano, że bez względu na posiadaną grupę krwi, osoby spożywające dietę dla grupy A charakteryzowały się niższym BMI, ciśnienie krwi, obwodem talii, poziomem cholesterolu całkowitego, triglicerydów i insuliny w surowicy. Osoby spożywające dietę zgodną z grupą AB miały niższe ciśnienie krwi, poziom cholesterolu całkowitego, triglicerydów i insuliny w surowicy. Przestrzeganie diety dla grupy 0 wiązało się tylko z niższym poziomem triglicerydów w surowicy, a dla grupy B z nieznacznie podwyższonym stężeniem tzw. „dobrego cholesterolu”.

Jeżeli natomiast chodzi o wyniki dla osób przestrzegających diety zgodnej z ich grupą krwi, to nie obserwowano prawie żadnych zależności. U osób z grupą krwi A stosujących dietę dla tej grupy krwi stwierdzono tylko bardzo niewielkie powiązania z poziomem glukozy na czczo i insuliny, a w grupie AB z poziomem glukozy na czczo. Nie miało to natomiast wpływu na BMI, ciśnienie krwi i profil lipidowy krwi – ważne wskaźniki ryzyka chorób układu sercowo-naczyniowego.

Badanie to wykazało, że stosowanie diety zgodnej z grupą krwi A oraz AB może wpływać korzystnie na organizm, jednak ten efekt jest niezależny od faktycznie posiadanej grupy krwi. Przypomnę, że dieta zgodna z grupą A to dieta wegetariańska bogata w warzyw i owoce, natomiast dla grupy AB rekomendowana jest dieta odzwierciedlająca tak naprawdę zasady prawidłowego odżywiania – urozmaicona, dodatkowo z położeniem nacisku na spożywanie ryb i jaj a ograniczanie masła.

Przeprowadzone badania obaliły również dwie inne teorie Petera i Jamesa D’Adamo. Według nich najstarszą ewolucyjnie grupą krwi jest 0, a wykazano iż w rzeczywistości jest to grupa A. Nie wykazano również obecności w produktach lektyn odpowiedzialnych za aglutynację erytrocytów.

 

Podsumowanie

Odpowiadając na pytania zadane na początku, trzeba stwierdzić, że dieta zgodna z grupą krwi to mit. To, że posiadamy taką czy inną grupę krwi w żaden sposób nie wpływa na zalecany sposób żywienia. Pozytywny wpływ niektórych diet zalecanych dla danych grup krwi (A, AB) na organizm człowieka wynika z tego, że są one zgodne z zasadami zdrowego odżywiania, przede wszystkim bogate w warzywa, owoce i produkty zbożowe, z ograniczeniem mięsa i tłuszczów zwierzęcych, a większym spożyciem ryb, natomiast nie ma żadnego znaczenia czy ta dieta odpowiada posiadanej grupie krwi. Nie jest prawdą, że w produktach występują lektyny zdolne do zlepiania naszych czerwonych krwinek.

Jako dietetyk posiadający wiedzę z zakresu funkcjonowania ludzkiego organizmu naprawdę nie widzę żadnego naukowo uzasadnionego związku między grupą krwi a spożywanymi produktami. Natomiast abstrahując od badań i dowodów osobiście odżywiam się całkiem odwrotnie od zaleceń dla mojej grupy krwi i czuję się świetnie. Prawidłowa, zbilansowana dieta jest wystarczająca i nie ma sensu szukać żadnych „cudownych” diet.

 


Źródła:

  • Cusack L., De Buck E., Compernolle V., Vandekerckhove P.: Blood type diets lack supporting evidence: a systematic review. Am J Clin Nutr 2013; 98: 99–104.
  • Wang J, Garcia-Bailo B, Nielsen DE, El-Sohemy A: ABO Genotype, ‘Blood-Type’ Diet and Cardiometabolic Risk Factors. PLoS ONE 2014, 9(1): e84749.

 

Zdjęcia na licencji CC0, pixabay.com